تبلیغات
تاریخ ایران زمین - اردشیر بابکان(جدید)1
تاریخ ایران زمین
باران باش و ببار نپرس کاسه های خالی ازان کیست؟ {کوروش بزرگ}

بازدید : مرتبه
تاریخ : جمعه 6 فروردین 1389

اردشیر بابکان

اردشیر بابکان

اَردِشیر پاپَگان یا اردشیر یکم (در پارسی میانه: Arđaxšēr-i Pāpagān‏) (۲۲۶ - ۲۴۱ میلادی) بنیان‌گذار شاهنشاهی ساسانی (۲۲۶ - ۲۴۱ میلادی) است.

اردشیر پاپکان از سال ۲۰۶ تا ۲۴۱ میلادی فرمان‌روای شهر استخر بود. وی پس از پایان دادن به فرمان‌روایی اشکانیان در ایران، از سال ۲۰۸ تا ۲۴۱ فرمانروای ایران و در سال‌های ۲۲۶-۲۴۱ شاهنشاه ایران. دودمانی که اردشیر بنیاد گذاشت، چهار سده بر ایران فرمان راندند تا این‌که این دودمان در سال ۶۵۱ به‌دست عرب‌ها سقوط کرد.

نام

نام اردشیر اردشیر در پارسی میانه بصورت اَرتَخشَتر بوده بمعنی شهریاری مقدس (اَرتَه = مقدس و خشَتر = شاه).[نیازمند منبع]

پیشینه

اردشیر جوان‌ترین پسر پاپگ، روحانی بلندپایهٔ نیایشگاه آناهیتا در استخر بود. استخر شهری بود که پس از ویران شدن پارسه به‌دست اسکندر مقدونی، در کنار آن پدید آمده‌بود. پاپک پسر (یا تحت‌الحمایهٔ) فردی به نام ساسان بود. دودمانی که اردشیر بعدها بنیاد کرد به نام پدربزرگ او ساسانیان نام گرفت.[۱]

مادر اردشیر نیز رودَگ نام داشت و دختر حاکم محلی پارس بود.[۲]

ساسان، در زمان بلاش چهارم اشکانی احتمالاً فرمان‌روای استان پارس بوده‌است.[۳] خاندان ساسان پارسی بودند و به گویشی از پارسی سخن می‌گفتند که اختلاف کمی با زبان پارتی (زبان فرمان‌روایان اشکانی) داشت.[۴]

همسر ساسان به نام رام‌بهشت یا دینگ از خاندان بازرنگی بود که حکومت محلی پارس را در دست داشتند. گوچهر شاه استخر که از خاندان بازرنگی بود در دوره‌ای منصب دژبانی (ارگ‌بذی) دارابگرد را به اردشیر بابکان داد.[۵]

پاپگ، پدر اردشیر، موفق شد در سال ۲۰۵، گوچهر را برکنار کند و از اردوان چهارم، شاهنشاه اشکانی بخواهد تا شاپور، پسر ارشدش را فرمان‌روای استخر کند. بابک کمی پس از آن درگذشت و شاپور شاه استخر شد.[۶] اردشیر که بلندپرواز بود فرمان‌روایی برادر را نپذیرفت و قصد نبرد با وی را کرد اما در تاریخ آمده که شاپور پیش از درگیری چنین نبردی به علت فروریختن یک ساختمان کشته‌شد و در پی آن اردشیر شاه استخر شد. اردشیر خود را «اردشیر پنجم پارس» لقب داد.[۷] و در آغاز کار با خویشاوندان خود از طایفهٔ بازرنگی به ستیز برخاست.[۸]

اردشیر پاپگان احتمالاً‌ از سال‌های ۲۰۵-۲۰۶ آغاز به ضرب سکه ویژهٔ خود را کرد.[۹]

بابک که از شاهزادگان پارس و پدر اردشیر بود از سال ۲۰۸ میلادی برای یک شورش علیه اشکانیان آماده می‌شد. پسر او، ‌اردشیر،‌ سرانجام این شورش را علناً اعلام کرد. کشمکش میان دو گروه رقیب چندین سال ادامه یافت و نیروهای پارتی در سه نبرد از ساسانیان شکست خوردند. در واپسین این نبردها که نبرد هرمزدگان (۲۲۳-۲۲۴) نام دارد و در ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان رخ داد اردوان پنجم کشته‌شد و ساسانیان پیروز شدند.[۱۰]

.

پادشاهی

حکومت اشکانیان پیش از نبردهایی که با ساسانیان داشتند به دلیل اختلافات داخلی و جنگ‌های خارجی ضعیف شده بودند و در برابر رومیان کوتاه می‌آمدند، این باعث شد تا اردشیر به فکر تشکیل شاهنشاهی بزرگ و متمرکز، ‌به سبک هخامنشیان در ایران بیفتد. اردشیر به مردم می‌گفت که حکومت ملوک الطوایفی موجب آشفتگی اوضاع ایران شده‌است و نیز رواج ادیان و آیین‌های مختلف، دین زردشتی را تهدید می‌کند؛ او وعده می‌داد که اگر به قدرت برسد دین زردشتی را رسمیت خواهد بخشید و به جای شیوهٔ ملوک الطوایفی حکومت مرکزی مقتدری ایجاد خواهد کرد و وسعت مرزهای ایران را به قبل از حملهٔ اسکندر خواهد رسانید. اردشیر تقریباً به وعده‌های خود عمل کرد.

اقدامات دورهٔ شاهنشاهی

او ابتدا طغیان دارابگرد را فرونشاند و به کرمان تاخت و پادشاه آنجا بلاش (ولخش) را گرفت و پسر خود اردشیر را والی آنجا کرد. آنگاه بسال ۲۲۳م. علم طغیان برافراشت، و پادشاهان خوزستان و عمان را مطیع خود کرد. اردوان قصد سرکوب کردن اردشیر کرد و به پادشاه خوزستان دستور داد اردشیر را بازدارد و به تیسفون فرستد ولی اردشیر پیش‌دستی کرد ابتدا شاذشاهپور شهریار اصفهان را شکست داد و کشت و آنگاه رو به اهواز نهاد و پادشاه خوزستان را از پای درآورد و ولایت کوچک میشان را (در دهانهٔ دجله و کرانهٔ خلیج فارس) فروگرفت. سرانجام نبرد بزرگی میان اردشیر و شاهنشاه اشکانی که خود فرماندهی سپاه را داشت در جلگهٔ هرمزدگان خوزستان درگرفت و در روز ۲۸ آوریل ۲۲۴ م. سپاه اشکانی شکست خورد و اردوان کشته شد. چندی بعد اردشیر پیروزمندانه وارد تیسفون گردید و در ۲۳ ژوئن سال ۲۲۶ (میلادی) در معبد آناهیتا در استخر یا در تنگهٔ نقش رجب تاجگذاری کرد و عنوان «شاهنشاه ایران» را برگزید، و ایران در تحت تسلط او درآمد. اما ارمنستان و گرجستان موقّتاً مستقل ماندند.

از نخستین کارهایی که اردشیر انجام داد ساختتن دژی در گور در پارس بود. وی این دژ را اردشیرخوَرّه (فر اردشیر) نامید که امروزه به شکل شهر فیروزآباد در جنوب خاوری شیراز وجود دارد.[۱۱]




طبقه بندی: تاریخ ایران پیش از اسلام، 
ارسال توسط korosh ...
آرشیو مطالب
نظر سنجی
شخصیت مورد علاقتون کیه؟؟؟






صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin