تبلیغات
تاریخ ایران زمین - صفویان2
تاریخ ایران زمین
باران باش و ببار نپرس کاسه های خالی ازان کیست؟ {کوروش بزرگ}

بازدید : مرتبه
تاریخ : یکشنبه 29 آذر 1388

صفویان2

اصالت کردی

قدیمی ترین اثر مکتوب در مورد شجره‌نامه خاندان صفوی و نیز تنها نوشته ای در این مورد که به قبل از سال ۱۵۰۱ میلادی باز می گردد کتابی با عنوان صفوه الصفا می باشد[۱۱] و توسط ابن بزاز اردبیلی نوشته شده است ٬ که خود ایشان از مریدان شیخ صدرالدین اردبیلی پسر شیخ صفی الدین اردبیلی بوده است. بر اساس نوشته ی ابن بزاز " شیخ صفی الدین از نوادگان یک نجیب زاده کرد به نام فیروزشاه زرین‌کلاه می باشد."[۲۰] اعقاب مردانه (اعقاب پدری) خاندان صفوی بر اساس قدیمی ترین نسخه خطی کتاب صفوه الصفا به شرح زیر است:

شیخ صفی الدین ابو الفتح اسحق ابن شیخ امین الدین جبرائیل بن قطب الدین ابن صالح ابن محمد الحافظ ابن عوض ابن فیروزشاه زرین کلاه.[۲۰]

شاهان صفوی به منظور هرچه بیشتر مشروعیت بخشیدن به قدرتشان در دنیای شیعه ٬ خودشان را از نسل محمد پیامبر اسلام برمی شمردند[۱۱] و بدین منظور نوشته های ابن بزاز را دستکاری کرده[۲۱] و نشانه های اصالت کردی در خاندان صفوی را تاریک و مبهم ساختند.[۱۱]

به نظر می رسد امروزه میان محققان و تاریخدانان سلسلهٔ صفویه این توافق نظر وجود دارد که اصالت خاندان صفوی به کردستان ایران باز می گردد که در قرن یازدهم میلادی به آذربایجان ایران مهاجرت کرده و در اردبیل سکنی گزیده اند.[۲۰] از این رو امروزه اکثر محققان بر اساس اصالت شیخ صفی الدین اردبیلی ٬ خاندان صفوی را از نسل کردها می دانند و به همین خاطر صفویان اصالتاً یک طایفه ایرانی زبان به شمار می روند.[۲۲][۱۱][۲۰][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴] همچنین از سویی دیگر شیخ صفی الدین خود یک سنی شافعی بود ٬ مذهبی که امروزه اکثریت مردم کرد از آن پیروی می کنند.[۳۵]

اصالت آذری

طبق نظر پروفسور ریچارد فرای ٬ یکی از ایرانشناسان برجسته دانشگاه هاروارد:

«

ترک زبانان آذربایجان در اصل از نوادگان مردمان ایرانی زبان گذشته بوده اند ٬ که هنوز هم تعداد متعددی از آنان در منطقه یافت می شوند. مهاجرت گسترده ترکان آغوز در قرون ۱۱ و ۱۲ میلادی نه تنها آذربایجان بلکه آناتولی را هم ترک زبان کرده است. این ترک زبانان آذربایجان بوده اند که سلسلهٔ صفویه را تاسیس کرده اند.

 »

همچنین تعدادی دیگر از محققان نیز بر آذری بودن صفویان تاکید کرده اند.[۳۶][۳۷]

زمینه و پایه‌گذاری

شیعیان در ایران همیشه در اقلیت و فشار بودند تا اینکه پس از یورش مغولان و فروپاشی خلافت قدیمی و پرنفوذ عباسی که حکم خلیفه مسلمانان (در حقیقت اهل تسنن) را داشت، جانی تازه گرفتند. پس از حمله مغول، چند حکومت شیعه‌مذهب مانند سربداران و قره‌قویونلوها در ایران بر سر کار آمدند و نفوذ شیعه در ایران مستحکم‌تر شد. از سوی دیگر بیشتر اهل سنت ایران بر مذهب شافعی و محب اهل بیت بودند.[۲]

شیخ صفی‌الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بود[۳۸] که در منطقه مغان نشیمن گرفته بود. زبان مادری شیخ صفی‌الدین تاتی بود[۳۸] و اشعار تاتی او امروزه در دست است. زبان تاتی یکی از زبان‌های ایرانی و زبان بومی آذربایجان بوده‌است.

دودمان پادشاهی صفویه به وسیله شاه اسماعیل یکم با اتکا بر پیروان طریقت تصوف علوی تأسیس شد. این پیروان که عمدتاً از ایلهای آناتولی بودند و بعداً به قزلباش‌ها ملقب شدند بر سر اعتقادات خود سال‌ها به طرفداری از آق‌قویونلو‌ها و قراقویونلو‌ها درگیر جنگ‌های پیاپی با دولت عثمانی بودند. اسماعیل جوان نوه شیخ جنید، پسر شیخ صفی الدین و نوه اوزون‌حسن آق قویونلو تحت آموزش بزرگان قزلباش (موسوم به اهل اختصاص) پرورش یافت و رهبر دینی آنان به شمار می‌آمد.[۲]

ایجاد و قدرت گرفتن سلسله صفوی نتیجه حدود ۲۰۰ سال تبلیغات فرهنگی صوفیان صفوی بود. اگر به این نکته دقت شود که شاه اسماعیل در زمان تاجگذاری ذر تبریز تنها ۱۴ سال داشت ارزش این سابقه فرهنگی بیشتر مشخص می‌گردد. پس از یورش مغول و فروپاشی خلافت عباسی در بغداد محور اصلی ارائهٔ یک مذهب و گرایش رسمی از اسلام از میان رفت و مذهب شیعه جان تازه‌ای گرقت. به این ترتیب از بین رفتن دستگاه خلافت رسمی در کنار عواملی چون نابسامانی ناشی از حمله مغولان و میل به درونگرایی مردم و تساهل مذهبی مغولان موجب رونق فراوان فرقه‌های مختلف از جمله شاخه‌های مختلف تصوف شد.[۲]

پیروان شیخ صفی‌الدین نیز در واقع مبلغ فرقه خاصی از تصوف مبتنی بر مذهب شیعه دوازده امامی بودند (هر چند در مورد اینکه شخص شیخ صفی الدین شیعه بوده‌است، تردیدهایی وجود دارد). اعتقاد قزلباشان به این فرقه از تصوف تا پیش از پادشاهی شاه عباس یکم مهم‌ترین عامل قدرت صفویه بود. قزلباشان تا پیش از جنگ چالدران در واقع نوعی قدرت خداگونه برای شاه اسماعیل یکم قایل بودند[۲] که با شکست در جنگ این اعتقاد آن‌ها رو به سستی نهاد.

 




طبقه بندی: تاریخ ایران بعد از اسلام، 
ارسال توسط korosh ...
آرشیو مطالب
نظر سنجی
شخصیت مورد علاقتون کیه؟؟؟






صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin